ندارد . زندگى اجتماعى يعنى زندگىاى كه در آن تقسيم كار و تقسيم مسئوليت و نظم و تشكيلات وجود داشته باشد . بعضى از حيوانات واقعاً زندگى اجتماعى و تشكيلاتى دارند ، در زندگى آنها تقسيم كار هم وجود دارد . همين‌طور كه افراد بشر كارها را تقسيم كرده‌اند و توليد و توزيع دارند يعنى ما يحتاج خودشان را توليد مىكنند و بعد روى حساب معينى تقسيم مىكنند ، آنها هم توليد و توزيع دارند ، توليدهاى فنى مىكنند . . . در چند سال پيش كتابى منتشر شد كه بسيار كتاب خوبى بود - و من در نوشته هايم به آن كتاب استناد كرده‌ام - به نام راز آفرينش انسان كه نويسندهء آن يك پروفسور آمريكايى است و به فارسى ترجمه شده . در آن كتاب نوشته است : بسيارى از حشرات كوچك مانند بعضى از مورچگان كشت و دامدارى دارند . بعضى از حشرات ، حشرات ديگر را كه مايعى نظير شير در پستان دارند اهلى مىكنند و در مقابل از شير آنها استفاده مىكنند و شيرها را در ميان خودشان تقسيم مىكنند . همين‌طور كه در ميان افراد بشر تشكيلات هست آنها هم تشكيلات دارند ، فرمانده دارند ، فرمانبر دارند ، سرباز دارند . كتابهايى كه راجع به اين نوع حشرات نوشته شده قابل ملاحظه است . پس تنها موجودى كه زندگى اجتماعى دارد انسان نيست ، خيلى از حيوانات هم هستند . ولى يك تفاوت كلى وجود دارد . مطالعات علمى دانشمندان نشان مىدهد موجوداتى كه مانند انسان زندگى اجتماعى دارند ، از وقتى كه پا به دنيا گذاشته‌اند همين تشكيلات را داشته‌اند و تا امروز هم عوض نشده است ؛ يعنى برعكسِ تاريخ تمدن بشر كه ادوار زيادى دارد مثلًا مىگوييم انسان عهد جنگل ، انسان عهد حجر ، انسان عهد آهن ، عهد بخار و عهد اتم ، حيوانات اين‌جور نيستند . هر نوع از انواع حيوانات يك نوع زندگى دارد . زندگى يك نوع متطوّر و متكامل نمىشود مگر آنكه خود نوع عوض شود و نوع ديگرى جاى آن را بگيرد و به عبارت ديگر حيوان در زندگى خود ابتكار و خلاقيت ندارد ، نمىتواند وضع و طرز زندگى خود را عوض كند و شكل ديگر و تازه‌تر به آن بدهد ، بر خلاف انسان كه داراى چنين قدرت خلّاقه